De canons van Nederland

Opeens schieten geschiedenis-canons als paddestoelen uit de grond. Er is de bekende Canon van Nederland en de Bčtacanon. Daarnaast vinden we ook de canon van verschillende plaatsen of regio's, te weten: Het Noorden, Friesland, Overijssel, Brabant, Haarlem, Den Haag, Het Groene Hart, Harderwijk en Leiden. Ook bestaan er canons van Sociaal Werk, Christelijk Onderwijs, Rijksmuseum, het Schaatsen, Banen, Sport en het Leger.

Vraagt de ene canon voor ieder artikel uitgebreid aandacht op aparte (online) pagina's, andere canons houden het vooral bij een opsomming van belangrijke gebeurtenissen waarbij de beschrijvingen beperkt blijven tot enkele regels.

Wat beweegt al deze mensen en instellingen om een canon samen te stellen? Over het algemeen zal dit de wens zijn stil te staan bij belangrijke gebeurtenissen uit het verleden. Door ze overzichtelijk op schrift te stellen is het voor (toekomstige) geďnteresseerden makkelijk kennis hiervan te nemen.
Verschillende keren wordt overigens enkel het canon-overzicht gegeven zonder verdere verantwoording.

Verschillen en overeenkomsten met de Canon van de Wiskunde

De Canon van de Wiskunde heeft als doel een overzicht te geven van de belangrijkste wiskundigen uit de geschiedenis. Aan de hand daarvan is het mogelijk de wiskundige ontwikkeling te beschrijven. Het aantal van 31 is uniek, en daarom ook expres zo gekozen. In andere canons komen er meestal vijftig of eventueel twintig onderwerpen voor.

Canon van Nederland
Uitgangspunt van de Canon van Nederland is om een canon samen te stellen voor alle Nederlanders, waarbij het geen gesloten maar open geheel moet zijn. Men wil dat de canon niet gespresenteerd wordt als dictaat, maar meer als gespreksonderwerp. De canon moet ook niet als probleem gezien worden, maar als kans.
Hier zijn wel overeenkomsten met de Wiskundecanon te vinden. Is de Canon van Nederland voor alle Nederlanders, de Canon van de Wiskunde is zeker voor alle wiskundigen. Ook het open karakter is in de Wiskundecanon aanwezig, met name door de open 31e plek.
De Canon van Nederland heeft naast uiteraard een historisch ook een didactisch karakter, wil een handreiking zijn voor het vak geschiedenis bij primair en voortgezet onderwijs. Deze doelstelling heeft de Wiskundecanon niet, al kunnen verschillende gedeelten uit de Wiskundecanon zeker een aanvulling vormen op het reguliere wiskunde onderwijs.

Bčtacanon
Bij de Bčtacanon worden vijftig onderwerpen samengesteld door een groep van acht hoogleraren. Lezers van de Bčtacanon kunnen zelf onderwerpen voorstellen, maar dit betekent uiteraard geen automatische plaatsing. Een verzameling auteurs schrijft de artikelen bij de vastgestelde onderwerpen, waarbij er iedere week een nieuw item verschijnt. Op het moment van dit schrijven zijn er precies 31 (!) artikelen gereed. Ze worden online gepubliceerd, waarna iedere bezoeker de mogelijkheid heeft zelf de artikelen aan te passen (het zogenaamde 'wiki-procédé').
Deze methode wijkt nogal af van die van de Wiskundecanon. Wij hebben zelf de lijst van namen samengesteld en daar de artikelen bij geschreven. Er is voor bezoekers geen gelegenheid om de artikelen direct op de website aan te passen. Opmerkingen bij de artikelen en voorstellen voor de Deuterocanonieken zijn uiteraard wel van harte welkom.

Haagse Schatkist
De Canon van Den Haag wordt de Haagse Schatkist genoemd. Doel is hier om een geschiedenis van Den Haag samen te stellen door en voor inwoners van deze plaats. Mensen kunnen een verhaal insturen, iets bijzonders dat zij in Den Haag beleefd hebben, en mogelijk wordt deze bijdrage dan opgenomen in de Haagse Schatkist. De enige richting die deze Canon kan krijgen bestaat dus alleen in de mogelijkheid van selectie van ingekomen stukken. Er is geen eigen actieve lijn uitgezet welke onderwerpen of gebeurtenissen in de Haagse Canon opgenomen zouden moeten worden. Wel is er een aantal instellingen verbonden aan het project met een hoogleraar als algeheel leider.
Waar het op zichzelf een bijzonder initiatief is waarbij de doelgroep direct betrokken wordt in de samenstelling van de Canon, wijkt de methode van de Haagse Schatkist nogal af van de Canon van de Wiskunde. Wij willen wiskundigen en andere geďnteresseerden een overzicht aanbieden dat volgens ons de ontwikkeling van de wiskunde goed weergeeft waarbij er veel zorg en aandacht besteed is aan de geschreven artikelen (waarbij zeker niet gezegd is dat dit niet het geval zou zijn bij de bijdragen voor de Haagse Schatkist).
De Wiskundecanon is (vooral) eenrichtings-, de Haagse Canon juist tweerichtingsverkeer.

Conclusie

Al met al zien we dat er op diverse gebieden nagedacht wordt over wat er in het verleden gebeurd is en wat we daar nu nog van kunnen leren. Dit is zeker een positieve ontwikkeling. Op verschillende manieren wordt de doelgroep betrokken bij projecten om de geschiedenis van plaats, vak of zaak onder de aandacht te brengen. Ook de Canon van de Wiskunde wil haar steentje daarin bijdragen.

(c) 2008 Johannes Lok en Wiggert Loonstra   Laatste update: 26 november 2007