Gauss - uitzonderlijke klasse

Gauss Kleine Gauss, grote prestaties
Op 30 april 1777 wordt Carl Friedrich Gauss in Brunswijk geboren. Het duurt niet lang voordat duidelijk wordt dat deze jongen uitzonderlijke capaciteiten bezit. Zo wordt verteld dat hij op een zaterdag, wanneer zijn vader zijn werknemers uitbetaalt, op een notitie een fout in de loonberekening aantreft. Als driejarige jongen roept hij dat het niet klopt en geeft het juiste antwoord. Na controle blijkt tot ieders stomme verbazing dat kleine Gauss beter gerekend heeft dan grote Gauss.

Ook op de lagere school blijkt zijn talent. In de klas krijgen de leerlingen de opdracht de getallen van 1 tot en met 100 bij elkaar op te tellen. In korte tijd en zonder berekening schrijft Gauss het juiste antwoord op zijn leitje. Ook hier weer verbazing. Carl Friedrich kwam op het geniale idee dat je in dit geval 50 paren van 101 kunt vormen (1 + 100, 2 + 99, 3 + 98, etc) en gaf dus als antwoord 5050.
Er wordt gezorgd voor passende leermiddelen en de hertog staat in voor de kosten van een goede school.

Verder onderzoek
Op 18-jarige leeftijd ontdekt Gauss met complexe getallen en de formule z17-1=0 (z complex getal) dat je ook de regelmatige 17-hoek met passer en lineaal kunt construeren, iets wat tot dan toe voor onmogelijk werd gehouden. Als eerste in 2000 jaar voegt hij zo iets geheel nieuws aan dit probleem toe. Wil Gauss aanvankelijk theologie gaan studeren, door deze ontdekking en het besef dat deze zeer bijzonder is, kiest hij voor wiskunde.
In 1801 verschijnt het eerste grote werk met daarin getaltheorie: Disquisitiones arithmeticae. Het wordt enthousiast ontvangen.

Trouwen en hertrouwen
Vier jaar later trouwt hij met Johanna Elisabeth Rosina Osthoff. Het huwelijk begint erg gelukkig. Het is voor Carl Friedrich erg tragisch als een maand na de geboorte van het derde kind zijn geliefde Johanna sterft. Meer dan honderd jaar later vindt een kleinzoon

Genie

Na een slimme uitspraak van een kameraad, zegt Gauss tegen hem: "Je bent een genie; je bent mijn vriend!"
van hem tussen de papieren van zijn grootvader een (soort) brief, gericht aan zijn overleden vrouw. De druppels van tranen zijn op het papier en de inkt duidelijk zichtbaar...

Al snel trouwt hij weer, nu met Minna Waldeck. Er worden nog eens drie kinderen geboren. Ondertussen beleeft Gauss wetenschappelijk een productieve periode. Hij werkt onder meer op het gebied van de mathematische fysica, theoretische astronomie, logaritmen en getaltheorie. Ook beschrijft hij een nieuwe methode om integralen te schatten.

Met landmeetkunde brengt hij met behulp van spiegels het gebied rondom Hannover in kaart. Met elektromagnetisme ontwerpt Gauss een telegraaf, waarna hij nog verder onderzoek doet naar elektromagnetisme.

Russisch
Gauss heeft zijn hele leven in Göttingen gewerkt. Op zijn 62e leert Gauss Russisch om kennis te nemen van het werk van Lobachevski in de niet-euclidische meetkunde. Na twee jaar studie heeft hij een aanzienlijke hoeveelheid Russische literatuur gelezen en gecorrespondeerd. Als er later een Russische minister te gast is en er in het Russisch geconverseerd wordt, merkt de minister op dat Gauss' uitspraak perfect is.

De laatste periode van zijn leven, in het bijzonder de laatste tien jaar, neemt hij nauwelijks meer deel aan het sociale en wetenschappelijke leven. Hij wordt slechts gezien bij het Literary Museum waar hij de tijdschriften bijhoudt. Het verhaal gaat dat hij eerst alle bladen uitzoekt en verzamelt die hij wil lezen, en zittend op deze stapel steeds één blad in zijn handen heeft. Zo voorkomt hij dat als hij klaar is met een bepaald tijdschrift, het nieuwe door iemand anders in gebruik is.
Als toevallig een student iets zit te lezen wat hij wil hebben, dan vraagt hij het de student en deze haast zich dan zijn blad aan Gauss te geven...

Op 23 februari 1855 sterft Gauss. In de kamer waar zijn sterfbed staat, laat Koning Georg V een gedenkplaat bevestigen.

Gauss heeft ontdekkingen gedaan en gepubliceerd en zo een belangrijke bijdrage aan de wiskunde geleverd.

Literatuur

  1. Dunnington, G.W. Carl Friedrich Gauss: Titan of Science. A study of his life and work. Hafner Publishing Co., New York, 1955.

Terug naar overzicht

Niet overnemen zonder overleg.

(c) 2008 Johannes Lok en Wiggert Loonstra   Laatste update: 26 november 2007