Newton - bijzonder, briljant en bescheiden

Newton Sir Isaac Newton is zonder twijfel ťťn van de belangrijkste wetenschappers uit de geschiedenis. Zijn fundamentele bijdrage aan de wis- en natuurkunde wordt al eeuwen toegepast in vrijwel alle wetenschappelijke disciplines. Isaac Newton wordt geboren op 4 januari 1643 in het Britse Woolsthorpe. Zijn vader is dan al overleden, waardoor hij moet worden opgevoed door zijn moeder, oom en grootmoeder. Zijn moeder hoopt dat Isaac het boerenbedrijf wil overnemen, maar Newton heeft andere interesses. Al op jonge leeftijd maakt hij mechanische modellen als karren, windmolens en vliegers. Zijn interesse in natuurkunde en wetenschap leidt hem naar de universiteit van Cambridge. Hij verdiept zich in de theorieŽn van Galilei en meesterwerken als de Elementen van Euclides.

Munt
In 1669 wordt Newton professor in de wiskunde. Hij voegt zich ook bij het wetenschappelijk genootschap de Royal Society, waar hij in 1703 voorzitter van wordt en dat blijft tot zijn overlijden in 1727. Daarnaast werkt hij vanaf 1696 voor de Munt waar hij geldfraude bestrijdt. Voor dit werk wordt hij geridderd tot Sir Isaac Newton. In 1717 zorgt hij voor een goede overgang van de Pound Sterling van de zilveren naar de gouden standaard, een manier om wisselkoersen tussen valuta vast te leggen. Dit systeem zorgt voor rust in de handel en een verdere bloei van de Britse economie.

Wereldbeeld
Newton heeft een ongelooflijk brede bijdrage geleverd aan de wetenschap in het algemeen en de wis- en natuurkunde in het bijzonder. Zijn betekenis is zo groot dat onder andere Newton een nieuw wetenschappelijk wereldbeeld introduceert, waarbij de combinatie van theorie en praktijk, redeneren en zien centraal staat. Dit is de periode waarin klassiek-religieuze ideeŽn plaatsmaken voor modern-wetenschappelijke ideeŽn. In de biologie betekent dat een nieuwe kijk op het menselijk lichaam en in de

Oceaan

Ik weet niet wat de wereld van mij denkt. Maar mijzelf lijk ik een knaap, die aan het strand speelt, en zich verheugt over een gladde kei of een bijzonder mooie schelp die hij af en toe vindt, terwijl de grote oceaan der waarheid onverkend vůůr hem ligt.

Isaac Newton

sterrenkunde het besef dat de zon het middelpunt is en niet de aarde. Newton is daarbij in staat verder te kijken en te denken dan veel collega-wetenschappers en lastige problemen eenvoudig te verklaren. Toch heeft Newton altijd een bijzonder geloof in God gehad. In alles wat hij ziet en beredeneert, laat hij ruimte voor de hand van God.

Wetten en wiskunde
We zien Newtons naam nog altijd terug in de eenheid van kracht in de natuurkunde, de Newton (N). Ook de wetten van de dynamica, ook wel bekend als de bewegingswetten van Newton, worden nog altijd gedoceerd op scholen en universiteiten. Daarnaast zijn verschillende wiskundige theorieŽn en rekenmethodes naar hem vernoemd, zoals het Binomium van Newton. Isaac Newton is al op jonge leeftijd productief; voor zijn vijfentwintigste heeft hij de universele zwaartekracht en de kleurschifting (dispersie) beschreven en de spiegeltelescoop geÔntroduceerd. Newton wordt beschouwd als de grondlegger van de klassieke mechanica, vooral door de zwaartekrachtwet die stelt dat de aantrekkingskracht tussen twee massa's omgekeerd evenredig is met het kwadraat van de onderlinge afstand. Hiermee worden de Keplerwetten voor de bewegingen van zon en planeten aangetoond.
De drie hoofdwetten van de thermodynamica hebben Newton verder op de kaart gezet. Het zijn achtereenvolgens de traagheidswet (een voorwerp waar gelijke krachten op werken is altijd in rust of beweegt met constante snelheid), de hoofdwet van de mechanica (F = m×a, dus de kracht is gelijk aan de massa maal de versnelling) en de actie-reactie-wet (actie = reactie, met gelijke kracht maar in tegengestelde richting).
Op het gebied van de wiskunde is vooral zijn bijdrage aan de differentiaal- en integraalrekening belangrijk. Maar Gottfried Wilhelm Leibniz is tegelijkertijd ook met dit onderwerp bezig. Het loopt zelfs uit op een ruzie wie dit als eerste heeft ontdekt. Zie voor de afloop van dit conflict het levensverhaal van Leibniz...

Eigenaardigheden
Sir Isaac Newton is in meerdere opzichten een bijzondere man geweest. Tijdens zijn leven heeft hij altijd speciale aandacht en interesse gehad in de Bijbel en de theologie. Hij noemt het zelfs zijn eigenlijke grote liefde. Daarnaast schijnt hij ook met alchemie en astrologie bezig te zijn geweest, iets dat in onze tijd als niet-wetenschappelijk wordt beschouwd. Er bestaat ook een verhaal dat hij zich realiseert hoe de zwaartekrachtwetten in elkaar steken doordat hij een appel uit een boom ziet vallen. Op dat moment ziet Newton in dat op hemel, maan en aarde dezelfde wetten moeten gelden, een revolutionair inzicht in zijn tijd.

Literatuur

  1. Cohen, I.B. Newton. In: Dictionary of Scientific Biography. Scribner, New York, 1970-1990.
  2. Gottwald, S. e.a. Lexikon bedeutender Mathematiker. Bibliographisches Institut Leipzig, Leipzig, 1990.
  3. Guicciardini, N. Newton: alchemist, filosoof en natuurwetenschapper. Natuurwetenschap & Techniek, Amsterdam, 2003.
  4. Struik, D.J. Geschiedenis van de Wiskunde. Het Spectrum, Utrecht, 52004.
  5. Whiteside, D.T. The Mathematical Papers of Isaac Newton [8 volumes]. University Press, Cambridge, 1967-1981.

Terug naar overzicht

Niet overnemen zonder overleg.

(c) 2008 Johannes Lok en Wiggert Loonstra   Laatste update: 26 november 2007