Ramanujan - geniaal gek op getallen

Ramanujan Eigen houtje
In het Indiase Erode wordt op 22 december 1887 Srinivasa Aaiyangar Ramanujan geboren in een arme familie. Al snel wordt duidelijk dat Srinivasa een groot talent voor rekenen en wiskunde heeft. Op zijn dertiende leest hij een wiskundig werk en bedenkt er zelfs al een aantal formules bij. Hij wint prijzen en onderscheidingen met wedstrijden op school. Op eigen houtje vindt Ramanujan de Bernouilli-getallen en de constante van Euler tot op 15 decimalen. Als hij zeventien is, krijgt Ramanujan de kans te studeren aan een hogeschool in Kumbakonam. Toch kan hij hier niet lang blijven omdat hij naast de studie van zijn wiskundevakken weinig uitvoert. Hij wordt van school gestuurd. Vervolgens probeert Ramanujan met losse colleges wiskunde zijn studie te vervolgen. Uiteindelijk levert hem dit natuurlijk geen diploma. Hij wordt gedwongen ergens te gaan werken als assistent in een kantoorbaantje. Elke vrije minuut benut hij echter om zelf verder te komen met zijn wiskundige interesse. In de tussentijd wordt Ramanujan uitgehuwelijkt aan een negen jaar oud meisje.

Hardy
Ramanujan besluit om een deel van zijn bevindingen en oplossingen per post te sturen naar een aantal hoogleraren in Cambridge, Engeland. Slechts één van hen, de Britse wiskundige G.H. Hardy, herkent Ramanujans werk als uitzonderlijk en briljant. Zijn reactie bij het lezen van de werken van Ramanujan luidt dan ook als volgt: "Many of the theorems defeated me completely; I had never seen anything in the least

Vergelijking

Een vergelijking heeft voor mij geen betekenis tenzij het een gedachte van God uitbeeldt.

Srinivasa Aaiyangar Ramanujan

like them before."
Hardy vraagt Ramanujan per post een aantal stellingen te bewijzen en toe te lichten. Tegelijkertijd onderzoekt Hardy de mogelijkheid Ramanujan naar de universiteit van Cambridge te halen om samen verder onderzoek te doen. Ramanujan aarzelt omdat zijn religieuze overtuiging hem niet toelaat om zo'n verre zeereis te maken. Later stemt hij er toch mee in. Hardy en Ramanujan werken ongeveer vijf jaar samen, waarbij ze ook samen publiceren. De karakters van de twee heren botsen echter behoorlijk, vooral op het gebied van cultuur, werkwijze en overtuiging. De atheďst Hardy is een streng aanhanger van grondig mathematisch bewijs, terwijl Ramanujan, overtuigd Hindoeďst, veel meer vanuit intuďtie te werk gaat. Hardy probeert Ramanujan veel basiskennis van de wiskunde bij te brengen hoewel hij voorzichtig om wil gaan met de werkhouding en intuďtie van zijn werkpartner.

Vergelijken
Ramanujan wordt om de briljante inzichten, die hij als autodidact heeft ontwikkeld, wat betreft genialiteit wel vergeleken met Newton en Gauss. In totaal heeft hij zo'n 3500 vergelijkingen opgesteld. In 1916 ontvangt Ramanujan een belangrijke graad in de Engelse wetenschapswereld voor zijn onderzoek naar highly composite numbers (hogelijk samengestelde getallen). Een hogelijk samengesteld getal is een positief geheel getal dat meer delers heeft dan enig kleiner positief geheel getal (1, 2, 4, 6, 12, 24, 36, 48, 60, 120, 180 en 240 zijn de eerste twaalf). Verder wordt Ramanujan in 1918 benoemt tot Fellow of the Royal Society, waarmee hij pas de tweede Indiër in de geschiedenis is die deze eer ten deel valt. Daarnaast is hij één van de jongste leden van de Royal Society ooit. Ten slotte wordt hij in datzelfde jaar ook nog Fellow of Trinity College in Cambridge.

Ziek
Maar het gaat mis. Ramanujan wordt al zijn hele leven geplaagd door een zwakke gezondheid. Een heel aantal broertjes en zusjes van Srinivasa hebben het eerste levensjaar niet gehaald. Zijn eigen zwakke gezondheid, waarschijnlijk te wijten aan het feit dat hij zich strikt aan de hindoeďstische voedselvoorschriften houdt, opgeteld bij het leven ver weg van zijn vaderland en de hoge stress door zijn overijverige werkhouding, leiden ertoe dat Ramanujan tuberculose krijgt. De artsen raden hem aan terug te gaan naar India om daar weer op te knappen. Ramanujan gaat in 1919 terug, maar zal nooit meer herstellen. Op 26 april 1920 overlijdt Ramanujan in Madras, op 32-jarige leeftijd. Zijn vrouw leeft nog tot 1994 in Madras. Hardy keek op de volgende manier terug op Srinivasa Ramanujan: "Hij zou waarschijnlijk een nog grotere wiskundige zijn geworden als hij in zijn jeugd beter was begeleid. Maar aan de andere kant zou hij dan minder een Ramanujan zijn geweest en meer een Europese professor. Het verlies was vermoedelijk groter geweest dan de winst."

Literatuur

  1. Gottwald, S. e.a. Lexikon bedeutender Mathematiker. Bibliographisches Institut Leipzig, Leipzig, 1990.
  2. Ore, O. Ramanujan. In: Dictionary of Scientific Biography. Scribner, New York, 1970-1990.
  3. Struik, D.J. Geschiedenis van de Wiskunde. Het Spectrum, Utrecht, 52004.

Terug naar overzicht

Niet overnemen zonder overleg.

(c) 2008 Johannes Lok en Wiggert Loonstra   Laatste update: 26 november 2007