Stevin - een tien voor taal en de tafels

Stevin De Vlaamse wiskundige Simon Stevin wordt in 1548 in Brugge geboren. Na een werkperiode als boekhouder en rekenmeester besluit Stevin zich in 1581 in te schrijven bij de Universiteit van Leiden, die dan pas zes jaar bestaat. Hij gebruikt daarbij de naam Simon Stevinius Brugensis, wat Simon Stevin uit Brugge betekent.

Vereenvoudiging
In 1582, een jaar na de start van zijn studie, verschijnt al zijn eerste werk Tafelen van interest, Mitsgaders De Constructie der selver. In dit werk behandelt Stevin tabellen voor renteberekeningen, die tot dan toe altijd beroepsgeheim van banken waren. Zijn toegankelijke presentatie maakt het voor iedereen mogelijk te rekenen met rente.
In 1585 verschijnt een nog belangrijker werk, De Thiende, waarin Simon Stevin het begrip 'decimale breuk' introduceert. Hierdoor wordt het rekenen aan breuken en verhoudingen sterk vereenvoudigd en toegankelijk gemaakt voor een groter publiek.

Revolutionair
Stevin is - naast zijn wiskundige bijdragen - ook de natuurkunde van grote dienst geweest. Hij houdt zich bezig met mechanica, dynamica, statica en perspectief.
Nog vr Blaise Pascal formuleert Stevin de zogenaamde 'hydrostatische paradox'. Neem twee vaten met bodems met gelijke oppervlakte die tot dezelfde hoogte met dezelfde vloeistof gevuld zijn, maar waarvan de ene meer vloeistof bevat dan de andere. De hydrostatische kracht op de bodem blijkt nu paradoxaal genoeg toch gelijk te zijn.
Nog vr Galileo toont Stevin aan dat twee voorwerpen met verschillende massa die van grote hoogte (de Nieuwe Kerk in Delft) naar beneden worden gegooid tegelijkertijd op de aarde terechtkomen (wrijving buiten beschouwing gelaten). Hiermee wordt de valtheorie van Aristoteles verworpen. Aristoteles beweerde dat een voorwerp met meer massa eerder de grond zou raken. Het geeft tevens aan dat Simon Stevin een groot belang hecht aan de koppeling van theorie en experiment en aan de 'aanschouwelijke bewijstrant'.

Clootcrans Clootcrans
En van de bekendste voorbeelden van de wetenschappelijke werkwijze van Simon Stevin is het 'Clootcrans-bewijs'. Dit is een gedachte-experiment dat door hem wordt gebruikt om te bewijzen hoe krachten op een helling werken. Hij maakt gebruik van bewijzen uit het ongerijmde, een methode om aan te tonen dat

Taal

Stevin is zeer belangrijk geweest voor de ontwikkeling van de wetenschappelijke taal in het Nederlands. Hij introduceert veel nieuwe woorden zoals wiskunde (mathematica), loodrecht (perpendiculair), evenwijdig (parallel), wijsbegeerte (filosofie), middellijn (diameter) en scheikunde (chemie). Andere Europese talen gebruiken veel van het Latijn, Grieks en Arabisch afgeleide woorden, terwijl het Nederlands door Simon Stevin een eigen wetenschappelijk vocabulaire heeft opgebouwd.
iets waar is door aan te tonen dat het tegendeel niet waar is. De stelling van het Clootcrans-bewijs luidt: Twee voorwerpen op een hellend vlak houden elkaar in evenwicht als hun gewichten zich verhouden als de lengte van de vlakken. De bijbehorende figuur met de Clootcrans gebruikt Stevin vervolgens als zijn beeldmerk. Bij zijn overlijden in 1620 komt er zelfs een afbeelding van op zijn graf.

Leven
Stevin publiceert na zijn eerste werken nog zo'n twintig geschriften, voornamelijk op het gebied van breuken, verhoudingen en renteberekeningen. In opdracht van de Staten-Generaal van de Nederlanden doet hij ook veel uitvindingen voor de wapenindustrie en de bouwkunst. Stevin gaat samenwonen met Catherina Craij met wie hij vier kinderen krijgt, hij is zelf dan al ouder dan 60. In 1616 trouwt hij met Craij, waarna hij vier jaar later in Leiden overlijdt.

Literatuur

  1. Dijksterhuis, E.J. Simon Stevin. Nijhoff, Den Haag, 1943.
  2. Elkhadem, H. Simon Stevin (1548-1620): de geboorte van een nieuwe wetenschap. Brepols, Turnhout, 2004.
  3. Gottwald, S. e.a. Lexikon bedeutender Mathematiker. Bibliographisches Institut Leipzig, Leipzig, 1990.
  4. Minnaert, M.G.J. Stevin. In: Dictionary of Scientific Biography. Scribner, New York, 1970-1990.
  5. Struik, D.J. Geschiedenis van de Wiskunde. Het Spectrum, Utrecht, 20045.

Terug naar overzicht

Niet overnemen zonder overleg.

(c) 2008 Johannes Lok en Wiggert Loonstra   Laatste update: 26 november 2007